{"slug":"hau-su-cua-di-xuyen","title":"Hậu sự của dì Xuyến","date":"2026-03-19T08:40:47.418Z","excerpt":"","tags":["family"],"order":56,"published":true,"content":"

Trong trường hợp người mẹ mất không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật. Dựa trên thông tin bạn cung cấp (có 3 con, đã ly hôn 2 đời chồng), việc phân chia tài sản được xác định như sau theo Bộ luật Dân sự 2015:

1. Xác định hàng thừa kế thứ nhất

Theo Điều 651, hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

Đối với 3 người con: Tất cả 3 con (không phân biệt con của đời chồng nào, con trong giá thú hay ngoài giá thú) đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng các phần di sản bằng nhau.
Đối với 2 người chồng cũ: Vì đã hoàn tất thủ tục ly hôn bằng bản án/quyết định có hiệu lực của Tòa án trước khi người mẹ mất, quan hệ pháp luật giữa vợ chồng đã chấm dứt. Do đó, 2 người chồng cũ không được hưởng thừa kế từ di sản của người mẹ.
Đối với ông bà ngoại: Nếu tại thời điểm người mẹ mất mà ông bà ngoại (bố mẹ đẻ của người quá cố) còn sống, họ cũng thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng phần di sản bằng với mỗi người con.

2. Tỷ lệ phân chia di sản

Nếu ông bà ngoại đã mất trước đó, di sản sẽ được chia đều cho 3 người con. Mỗi người con nhận được 1/3 di sản.

Đối tượng	Tình trạng	Quyền thừa kế
3 người con	Còn sống	Chia đều di sản (ví dụ: mỗi người 1/3)
2 chồng cũ	Đã ly hôn	Không được hưởng thừa kế
Ông bà ngoại	Nếu còn sống	Được hưởng 1 phần bằng với mỗi người con

3. Lưu ý quan trọng cho con dưới 18 tuổi

Mặc dù người chồng cũ (cha của đứa trẻ) không có quyền thừa kế tài sản của người mẹ, nhưng ông ấy vẫn có quyền và nghĩa vụ giám hộ/đại diện cho con mình nếu đứa trẻ đó dưới 18 tuổi:

Quản lý tài sản: Người cha (chồng cũ) sẽ thay mặt con dưới 18 tuổi thực hiện các thủ tục khai nhận di sản và quản lý phần tài sản đó cho đến khi con đủ 18 tuổi.
Hạn chế quyền: Người cha không được tự ý bán hay định đoạt phần tài sản thừa kế của con trừ khi việc đó phục vụ lợi ích của chính đứa trẻ (như tiền đóng học, chữa bệnh) và thường phải có sự giám sát của người thân thích khác trong gia đình.

Mảnh đất mẹ mua cho Dì

Để \"trao trả\" mảnh đất này cho người chị (tức là để người chị được đứng tên một mình trên sổ đỏ đối với di sản mà mẹ để lại), cần có sự đồng thuận của tất cả những người thuộc Hàng thừa kế thứ nhất.

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người có quyền (và nghĩa vụ) tham gia vào việc phân chia hoặc từ chối di sản để trả lại đất cho người chị bao gồm:

1. Ba người con của người quá cố

Đây là những người trực tiếp có quyền thừa kế phần đất này:

Người chị gái (người đã mua đất): Tự xác nhận quyền sở hữu của mình trong văn bản thỏa thuận.
Người con trai trưởng:
- Trước tháng 9/2026: Vẫn chưa đủ 18 tuổi, nên việc quyết định phải thông qua người giám hộ (người cha).
- Từ tháng 9/2026 trở đi: Khi đã đủ 18 tuổi, người này có quyền tự mình ký Văn bản từ chối nhận di sản hoặc Văn bản thỏa thuận phân chia di sản để nhường phần của mình cho chị.
Các em còn lại (dưới 18 tuổi): Vì chưa đủ tuổi, các em không thể tự ký giấy tờ. Người cha (chồng cũ của mẹ) với tư cách là người giám hộ đương nhiên sẽ phải đại diện ký thay.

2. Ông bà ngoại (Bố mẹ đẻ của người mẹ đã mất)

Nếu tại thời điểm người mẹ mất mà ông nội hoặc bà nội của các bạn (tức bố mẹ đẻ của người mẹ) vẫn còn sống, họ cũng là người có quyền thừa kế ngang hàng với các con.

Để người chị đứng tên một mình, ông bà ngoại cũng phải ký văn bản từ chối nhận di sản hoặc tặng cho phần di sản đó cho người chị.
Nếu ông bà ngoại đã mất trước người mẹ, bạn cần chuẩn bị giấy chứng tử của ông bà để loại bỏ họ khỏi danh sách người thừa kế.

3. Người đại diện/Giám hộ (Người chồng cũ)

Mặc dù 2 người chồng cũ không có quyền thừa kế, nhưng họ lại đóng vai trò \"chốt chặn\" pháp lý quan trọng:

Vì có các con dưới 18 tuổi, người cha đẻ của các em đó phải thay mặt con thực hiện thủ tục tại văn phòng công chứng.
Thách thức pháp lý: Công chứng viên thường rất khắt khe khi người giám hộ ký văn bản \"từ chối\" tài sản thay cho trẻ em, vì việc này làm thiệt hại quyền lợi của trẻ. Gia đình cần giải trình rõ đây là đất do người chị mua bằng tiền riêng để công chứng viên xem xét chấp thuận.

Tóm tắt danh sách cần ký tên tại Văn phòng công chứng:

Đối tượng Vai trò Hành động để \"trả đất\"
Chị gái Người thừa kế Ký nhận toàn bộ di sản
Con trai trưởng Người thừa kế Ký từ chối hoặc nhường phần (Nếu đủ 18 tuổi)
Các em nhỏ Người thừa kế Người cha đại diện ký nhường phần cho chị
Ông bà ngoại Người thừa kế Ký từ chối nhận di sản (Nếu còn sống)

Đối tượng	Vai trò	Hành động để \"trả đất\"
Chị gái	Người thừa kế	Ký nhận toàn bộ di sản
Con trai trưởng	Người thừa kế	Ký từ chối hoặc nhường phần (Nếu đủ 18 tuổi)
Các em nhỏ	Người thừa kế	Người cha đại diện ký nhường phần cho chị
Ông bà ngoại	Người thừa kế	Ký từ chối nhận di sản (Nếu còn sống)

Lời khuyên về thời điểm:

Gia đình nên đợi đến tháng 9 khi con trai trưởng đủ 18 tuổi. Khi đó, số lượng người cần \"người đại diện\" sẽ giảm đi, con trai trưởng có thể tự quyết định phần của mình, giúp hồ sơ tại văn phòng công chứng bớt phức tạp hơn và thể hiện rõ ý chí của các thành viên trong gia đình

Nếu người giám hộ không hợp tác

Nếu người giám hộ (người cha đẻ/chồng cũ) không ký kết từ chối hoặc không đồng ý để người chị đứng tên một mình, hệ quả pháp lý sẽ như sau:

1. Mảnh đất sẽ trở thành \"Sở hữu chung\"

Văn phòng công chứng sẽ không thể ra văn bản để một mình người chị đứng tên. Thay vào đó, họ sẽ lập Văn bản khai nhận di sản thừa kế, trong đó xác định mảnh đất là tài sản chung của tất cả các đồng thừa kế.

Kết quả trên sổ đỏ: Trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ ghi tên của tất cả những người con (ví dụ: Bà A, Ông B, Trẻ C, Trẻ D...).
Hệ lụy: Người chị không thể tự ý bán, thế chấp hay xây dựng lớn trên mảnh đất đó nếu không có sự đồng ý của các đồng chủ sở hữu khác (thông qua người giám hộ của họ).

2. Người giám hộ có quyền đòi chia phần cho con

Vì pháp luật quy định các con được hưởng phần bằng nhau, người cha có thể yêu cầu trích ra 1/3 hoặc 1/4 giá trị mảnh đất (tùy số lượng người thừa kế) để đứng tên cho đứa con mà ông ấy đang giám hộ.

Ngay cả khi người chị chứng minh được mình đã bỏ tiền mua, nhưng nếu sổ đỏ đã đứng tên mẹ, về mặt luật pháp đó vẫn là tài sản của mẹ. Việc đòi lại 100% quyền sở hữu lúc này phụ thuộc hoàn toàn vào sự tự nguyện của các bên.

3. Khó khăn khi chứng minh \"Lợi ích của người được giám hộ\"

Đây là điểm mấu chốt: Theo Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015, người giám hộ chỉ được thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản của người được giám hộ vì lợi ích của người đó.

Việc người cha ký giấy \"từ chối\" nhận đất thay cho con bị coi là làm giảm sút tài sản của đứa trẻ.
Nhiều văn phòng công chứng sẽ từ chối thực hiện việc này vì họ sợ trách nhiệm sau này khi đứa trẻ lớn lên kiện ngược lại rằng người giám hộ đã xâm phạm quyền lợi của mình.

Giải pháp nếu người giám hộ không hợp tác:

Nếu người chị vẫn muốn lấy lại toàn bộ đất, chị có thể cân nhắc các hướng sau:

Thanh toán giá trị bằng tiền: Người chị thỏa thuận với người cha rằng sẽ trả một khoản tiền mặt (tương đương phần diện tích con được hưởng) vào một tài khoản tiết kiệm đứng tên đứa trẻ để đảm bảo tương lai cho em. Khi đó, người cha có lý do chính đáng để ký văn bản thỏa thuận rằng đứa trẻ nhận tiền và nhường đất cho chị.
Khởi kiện tại Tòa án (Án tại hồ sơ): Nếu có đủ bằng chứng thép (sao kê chuyển tiền mua đất từ tài khoản người chị cho chủ cũ, người bán đất làm chứng...), người chị có thể kiện yêu cầu xác định tài sản này thuộc sở hữu của mình, mẹ chỉ đứng tên hộ. Tuy nhiên, việc kiện tụng trong gia đình thường rất mệt mỏi và tốn kém.
Chờ các em đủ 18 tuổi: Đây là cách \"hòa bình\" nhất. Sau khi các em đủ 18 tuổi, các em có toàn quyền tự ký giấy tờ trả lại đất cho chị mà không cần thông qua sự cho phép của người cha.

Lời khuyên: Trong tháng 3 này, gia đình nên có một buổi nói chuyện thẳng thắn với người cha. Nếu ông ấy lo lắng cho quyền lợi của các con, hãy đề xuất phương án lập sổ tiết kiệm cho các em để đổi lấy việc ký giấy tờ đất.

Bạn có muốn tôi hướng dẫn cách soạn một bản cam kết hoặc thỏa thuận giữa người chị và người cha để đảm bảo quyền lợi cho các em không?